مواد منفجره
مواد منفجره
, به زبان ساده, موادي هستند كه در صورت آغاز فرايند انفجار, با سرعت بالايي واكنش ميدهند و حجم زيادي گاز توليد ميكنند. بطور كلي, تعريف انفجار, يعني آزاد شدن مقدار زيادي گاز با سرعت و فشار بالا. اين آزاد شدن گاز به نوبه خود ميتواند باعث پرتاب شدن قطعات و اشياء اطراف و تبديل شدن آنها به تركش شود. مواد منفجره انواع زيادي دارند (شيميايي, اتمي, پلاسما...). مواد منفجره شيميايي از دو جز اكسيد كننده, و سوخت تشكيل شده اند. هر ماده سوختي, در حرارت مناسب و در مجاورت اكسيژن آتش ميگيرد و شروع به سوختن ميكند. اما به دليل اينكه در هوا, اكسيژن به صورت خالص وجود ندارد, سوختن اين مواد به تدريج صورت ميگيرد. در مواد منفجره, در كنار سوخت, ماده اكسيد كننده اضافه ميشود. ماده اكسيد كننده, مثل پرمنگنات پتاسيم, در هنگام واكنش مقدار زيادي اكسيژن آزاد ميكند و اين اكسيژن با سوخت تركيب شده و باعث واكنش ناگهاني كل سوخت ميشود و انفجار به وجود مي آيد. به ياد داشته باشيد كه مواد منفجره براي واكنش نيازي به هوا ندارند و اكسيژن مورد نياز خود را از درون خود تامين ميكنند.
دو نوع ماده منفجره شيميايي وجود دارد : High Explosive يا مواد درجه بالا و Low Explosive يا مواد درجه پائين. مواد درجه بالا در صورت انفجار با سرعت زيادي تبديل به گاز ميشوند و شدت انفجار آنها بسيار زياد است. اما برعكس, مواد درجه پائين نسبتاً كند واكنش ميدهند. مثالهاي خوب ماده درجه بالا C-4 و ماده درجه پائين باروت است. مواد منفجره همچنين از نظر ميزان حساسيت با يكديگر تفاوت دارند. بعضي از اين مواد بقدري حساسند كه حتي نشستن يك پشه روي آنها باعث انفجارشان ميشوند و در عوض بعضي از آنها تا 3000 درجه دما را تحمل ميكنند و منفجر نميشوند. مواد منفجره حساس را با احتياط زياد و در مقادير بسيار كم جابجا ميكنند و به همين دليل از آنها براي درست كردن چاشني استفاده ميكنند. چاشني (Detonator) وسيله اي است كه به وسيله حرارت, ضربه يا شوكهاي الكتريكي منفجر ميشود و به نوبه خود باعث انفجار منفجره با حساسيت كمتر ميشود.
يك بمب به صورت كلاسيك از اجزاي زير تشكيل ميشود : چاشني, ماده انفجاري ثانويه و پوشش. چاشني به وسيله مكانيسم دلخواه از قبيل فتيله, تايمر الكتريكي يا ساعتي منفجر ميشود و خود باعث انفجار ماده اصلي ميشود. اگر ماده منفجره بدون پوشش استفاده شود, شدت انفجار و تخريب آن زياد نخواهد بود و محوطه كوچكي را تخريب ميكند, به همين دليل بمبها را بايد درون پوششهاي فلزي مثل لوله هاي فلزي با قطرهاي مختلف قرار داد. ماده منفجره مقدار زيادي گاز آزاد ميكند و چون اين گاز راه فراري ندارد موجب تكه تكه شدن پوشش فلزي ميشود و قطعات تركش با سرعت بالايي به اطراف پرتاب ميشوند و آسيب زيادي به اطراف ميزنند.
شما احتمالاً در كتابهاي تاريخ خوانده‌ايد كه بمب هسته‌اي در جنگ جهاني دوم توسط آمريكا عليه ژاپن بكار رفت و ممكن است فيلم‌هايي را ديده باشيد كه در آنها بمب‌هاي هسته‌اي منفجر ميشوند. درحاليكه در اخبار مي‌شنويد، برخي كشورها راجع به خلع سلاح اتمي با يكديگر گفتگو ميكنند، كشورهايي مثل هند و پاكستان سلاح‌هاي اتمي خود را توسعه ميدهند.
ما ديده‌ايم كه اين وسايل چه نيروي مخرب خارق‌العاده‌اي دارند، ولي آنها واقعاً چگونه كار ميكنند؟ در اين بخش خواهيد آموخت كه بمب هسته‌اي چگونه توليد ميشود و پس از يك انفجار هسته‌اي چه اتفاقي مي‌افتد؟